ทำไมประเทศไทยถึงถกเถียงเรื่องการทำให้คาสิโนถูกกฎหมายอยู่เสมอ?

ประเด็นเรื่องการทำให้คาสิโนถูกกฎหมายในประเทศไทยเป็นหนึ่งในหัวข้อที่ถูกหยิบยกมาพูดถึงซ้ำแล้วซ้ำเล่าในแวดวงการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม แม้จะยังไม่มีข้อสรุปชัดเจน แต่ทุกครั้งที่เศรษฐกิจชะลอตัว รัฐบาลต้องการรายได้เพิ่ม หรือประเทศเพื่อนบ้านเปิดคาสิโนใหม่ ๆ กระแสถกเถียงในไทยก็มักจะกลับมาร้อนแรงอีกครั้งเสมอ

บทความนี้จะพาไปสำรวจว่าทำไมประเทศไทยถึงต้องกลับมาพูดเรื่องคาสิโนถูกกฎหมายซ้ำ ๆและถ้ามีการออกแบบนโยบายที่ดี คาสิโนอาจกลายเป็นเครื่องมือสร้างรายได้และพัฒนาประเทศได้อย่างไร

ภาพรวมสถานการณ์การพนันในประเทศไทย

ในปัจจุบัน การพนันส่วนใหญ่ในประเทศไทยยังถือว่าผิดกฎหมายยกเว้นบางรูปแบบที่รัฐเปิดให้ดำเนินการ เช่น

• สลากกินแบ่งรัฐบาล หรือ ลอตเตอรี่
• การพนันแข่งม้าที่ได้รับอนุญาตในบางสนาม

ขณะเดียวกัน ก็มีบ่อนเถื่อนและการพนันใต้ดินที่ยังคงดำเนินอยู่ในหลากหลายรูปแบบ ทั้งบ่อนในพื้นที่ปิด วงไพ่ และการพนันออนไลน์ ซึ่งสร้างทั้งความเสี่ยง อาชญากรรม และการรั่วไหลของเงินออกนอกระบบภาษีของรัฐ

ในอีกด้านหนึ่ง คนไทยจำนวนไม่น้อยเดินทางไปเล่นคาสิโนในประเทศเพื่อนบ้านที่เปิดเสรีคาสิโนเช่น เมืองชายแดนในกัมพูชา ลาว เมียนมา หรือเดินทางไปยังจุดหมายยอดนิยมอย่างมาเก๊า และสิงคโปร์ นั่นหมายความว่าเม็ดเงินจำนวนมากไหลออกนอกประเทศไปกับกิจกรรมที่ไทยยังไม่เปิดให้ถูกกฎหมาย

เหตุผลหลักที่ประเทศไทยถกเถียงเรื่องคาสิโนถูกกฎหมายบ่อยครั้ง

สาเหตุที่ประเด็นคาสิโนถูกกฎหมายถูกหยิบยกขึ้นมาซ้ำ ๆ ไม่ได้มีเพียงด้านเดียว แต่เกี่ยวข้องกับหลายมิติ ทั้งเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว ความมั่นคง และสังคม โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้

1. โอกาสสร้างรายได้ภาษีและเพิ่มฐานรายได้รัฐ

หนึ่งในเหตุผลหลักที่มักถูกกล่าวถึงคือรายได้ภาษีที่รัฐสามารถจัดเก็บได้ หากมีการทำให้คาสิโนถูกกฎหมายและอยู่ในระบบ เช่น

• ภาษีจากรายได้ของผู้ประกอบการคาสิโน
• ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตและค่าคุมครองด้านกฎระเบียบ
• ภาษีทางอ้อมจากภาคส่วนที่เกี่ยวเนื่อง เช่น โรงแรม ร้านอาหาร การค้าปลีก การขนส่ง

รายได้เหล่านี้สามารถนำกลับไปลงทุนในโครงการสาธารณะสำคัญเช่น การศึกษา สาธารณสุข โครงสร้างพื้นฐาน และสวัสดิการสังคม ซึ่งทำให้แนวคิดคาสิโนถูกกฎหมายถูกมองว่าเป็นหนึ่งในเครื่องมือเพิ่มรายได้รัฐ โดยไม่ต้องพึ่งการเก็บภาษีจากประชาชนเพิ่มในรูปแบบอื่น

2. การเพิ่มศักยภาพการท่องเที่ยวและดึงดูดนักท่องเที่ยวคุณภาพ

หลายประเทศใช้คาสิโนรีสอร์ตแบบครบวงจรเป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มีกำลังจับจ่ายสูง ไม่ใช่เพียงนักพนัน แต่รวมถึงนักท่องเที่ยวกลุ่มครอบครัว นักเดินทางเพื่อธุรกิจ และกลุ่มจัดประชุมสัมมนา (MICE) ด้วย

สำหรับประเทศไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางท่องเที่ยวระดับโลกการมีโครงสร้างพื้นฐานด้านความบันเทิงครบวงจรเพิ่มเติม เช่น คาสิโนรีสอร์ต ศูนย์ประชุมขนาดใหญ่ โรงแรมหรู ร้านอาหารระดับโลก และโชว์บันเทิง สามารถช่วยต่อยอดจุดแข็งด้านการท่องเที่ยว และเพิ่มค่าใช้จ่ายต่อหัวของนักท่องเที่ยวได้อย่างมีนัยสำคัญ

3. ดึงเงินที่ไหลออกไปต่างประเทศให้กลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจไทย

ปัจจุบันมีคนไทยจำนวนมากเดินทางออกนอกประเทศเพื่อเล่นคาสิโนเม็ดเงินที่ใช้จ่ายกับโรงแรม อาหาร การเดินทาง และการเล่นพนัน ล้วนไหลไปยังเศรษฐกิจของประเทศปลายทาง

การเปิดคาสิโนอย่างถูกกฎหมายในไทย โดยเฉพาะในรูปแบบรีสอร์ตครบวงจร สามารถช่วยให้

• เงินที่คนไทยใช้จ่ายในกิจกรรมนี้หมุนเวียนอยู่ในประเทศแทนที่จะไหลออก
• ดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติให้เข้ามาใช้จ่ายในไทยเพิ่มมากขึ้น
• ต่อยอดบริการอื่น ๆ ภายในประเทศ เช่น การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เชิงสุขภาพ และเชิงอาหาร

4. การจัดระเบียบและควบคุมบ่อนเถื่อนให้เข้าสู่ระบบ

แม้ปัจจุบันคาสิโนจะผิดกฎหมาย แต่ความเป็นจริงคือบ่อนเถื่อนและพนันใต้ดินยังคงดำรงอยู่การปล่อยให้กิจกรรมเหล่านี้อยู่นอกกฎหมาย ทำให้รัฐ

• ไม่สามารถจัดเก็บภาษีหรือค่าธรรมเนียมได้
• ควบคุมมาตรการคุ้มครองผู้เล่นได้ยาก
• เสี่ยงต่อการเชื่อมโยงกับอาชญากรรมและการทุจริต

ดังนั้น แนวคิดการทำให้คาสิโนถูกกฎหมาย มักถูกเสนอในมุมของการ“ดึงความเสี่ยงจากใต้ดินขึ้นมาอยู่บนดิน”คือยอมรับความจริงว่ากิจกรรมนี้มีอยู่แล้ว และใช้กฎหมายมาควบคุมให้รัดกุม แทนที่จะปล่อยให้ดำเนินการอย่างไร้การกำกับดูแล

5. สร้างงาน พัฒนาเมือง และกระตุ้นเศรษฐกิจภูมิภาค

คาสิโนรีสอร์ตแบบครบวงจรต้องใช้แรงงานจำนวนมาก ตั้งแต่ระดับปฏิบัติการจนถึงผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการและบริการ การเปิดให้มีโครงการขนาดใหญ่เช่นนี้ สามารถสร้าง

• งานโดยตรงในคาสิโน โรงแรม ร้านอาหาร ศูนย์ประชุม และธุรกิจบันเทิง
• งานทางอ้อมในห่วงโซ่อุปทาน เช่น การเกษตร อาหาร เครื่องดื่ม ขนส่ง และการก่อสร้าง
• การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ถนน ระบบขนส่งสาธารณะ และสาธารณูปโภค

หากมีการเลือกพื้นที่ตั้งเชิงยุทธศาสตร์ เช่น เมืองรองหรือเขตเศรษฐกิจพิเศษ คาสิโนรีสอร์ตอาจกลายเป็นตัวเร่งการพัฒนาเมืองช่วยกระจายรายได้ออกจากศูนย์กลาง และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่โดยรอบ

โมเดล "Entertainment Complex" หรือคาสิโนรีสอร์ตครบวงจร

ในช่วงหลัง แนวคิดเรื่องคาสิโนในไทยไม่ได้พูดถึง“บ่อน” แบบเดิมเท่านั้น แต่ขยับไปสู่ภาพของ“Entertainment Complex”หรือคาสิโนรีสอร์ตครบวงจรซึ่งรวมองค์ประกอบหลัก ๆ ดังนี้

• พื้นที่คาสิโนที่ควบคุมอย่างเข้มงวด
• โรงแรมระดับนานาชาติ
• ศูนย์ประชุมและจัดงานแสดงสินค้า
• ห้างสรรพสินค้า ร้านอาหาร และพื้นที่ช็อปปิง
• โรงละคร หรือสถานที่จัดการแสดงบันเทิง
• พื้นที่พักผ่อนสำหรับครอบครัวและนักท่องเที่ยวทั่วไป

โมเดลนี้ทำให้บทสนทนาเรื่องคาสิโนไม่ถูกจำกัดแค่การพนันแต่เชื่อมโยงไปถึงการพัฒนาอุตสาหกรรมท่องเที่ยว การประชุมและนิทรรศการ การบริการระดับพรีเมียม และภาพลักษณ์ประเทศในฐานะศูนย์กลางท่องเที่ยวและธุรกิจของภูมิภาค

เปรียบเทียบบ่อนเถื่อนกับคาสิโนถูกกฎหมาย

หนึ่งในมุมมองที่ช่วยให้เข้าใจการถกเถียงได้ชัดเจนขึ้น คือการเปรียบเทียบ“บ่อนเถื่อน”ที่มีอยู่แล้ว กับ“คาสิโนถูกกฎหมาย”ที่อยู่ภายใต้การกำกับของรัฐ

ประเด็นข้อกังวลที่มักถูกหยิบยก (และวิธีรับมือเชิงนโยบาย)

แม้แนวคิดคาสิโนถูกกฎหมายจะมีข้อดีด้านเศรษฐกิจอย่างชัดเจน แต่ก็มีข้อกังวลที่ถูกหยิบยกขึ้นมาอยู่เสมอ เช่น

• ความเสี่ยงที่ประชาชนบางส่วนจะติดการพนัน
• ปัญหาหนี้สินครัวเรือนและผลกระทบต่อครอบครัว
• ความกังวลด้านอาชญากรรมและการฟอกเงิน
• ผลกระทบต่อค่านิยมและศีลธรรมในสังคม

อย่างไรก็ตาม ประเทศที่เปิดคาสิโนถูกกฎหมายจำนวนมากใช้กรอบกฎหมายและมาตรการกำกับดูแลเพื่อลดความเสี่ยง เช่น

• จำกัดอายุและตรวจสอบประวัติผู้เข้าใช้บริการ
• ตั้งวงเงินเข้าเล่น หรือกำหนดมาตรการยับยั้งสำหรับผู้ที่มีปัญหาการพนัน
• ใช้ระบบติดตามธุรกรรมทางการเงิน ป้องกันการฟอกเงิน
• จัดตั้งกองทุนหรือโครงการฟื้นฟูผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการพนัน

สิ่งเหล่านี้ทำให้การถกเถียงในไทยไม่ได้อยู่ที่“จะเปิดหรือไม่เปิด”เพียงอย่างเดียว แต่ขยับไปสู่คำถามว่า“ถ้าจะเปิด ต้องออกแบบกติกาอย่างไรจึงจะได้ประโยชน์สูงสุดและควบคุมความเสี่ยงได้ดีที่สุด”มากขึ้นเรื่อย ๆ

ปัจจัยที่ทำให้เรื่องคาสิโนถูกยกขึ้นมาถกเถียงซ้ำ ๆ

ทำไมเมื่อเวลาผ่านไป ประเด็นนี้ถึงกลับมาอยู่ในกระแสอีกครั้งอยู่เสมอ? สามารถสรุปปัจจัยสำคัญได้ดังนี้

1. ภาวะเศรษฐกิจและความต้องการรายได้ใหม่ของรัฐ

ทุกครั้งที่เศรษฐกิจเติบโตช้าลง หรืองบประมาณภาครัฐตึงตัว แนวคิดเรื่อง“แหล่งรายได้ใหม่”จะถูกหยิบขึ้นมาพูดถึง และคาสิโนถูกกฎหมายก็มักเป็นหนึ่งในตัวเลือกที่ถูกพิจารณา เพราะสามารถสร้างรายได้ภาษีโดยตรงจากกลุ่มที่สมัครใจเข้าร่วมกิจกรรม

2. การแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาค

ในภูมิภาคเอเชีย หลายประเทศหันมาใช้โมเดลคาสิโนรีสอร์ตครบวงจรเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวและนักลงทุนต่างชาติ เมื่อประเทศเพื่อนบ้านเร่งพัฒนาโครงการลักษณะนี้ บทสนทนาในไทยจึงมักวนกลับมาว่า หากไทยยังไม่ขยับ อาจเสียโอกาสเชิงเศรษฐกิจในระยะยาว

3. ทัศนคติของสังคมที่ค่อย ๆ เปลี่ยนไป

ทัศนคติของประชาชนต่อคาสิโนและการพนันมีการเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา โดยมีการมองว่า

• การพนันบางส่วนเกิดขึ้นอยู่แล้ว ไม่ว่าจะถูกหรือผิดกฎหมาย
• การควบคุมด้วยกฎหมายและมาตรการเชิงสังคม อาจได้ผลมากกว่าการห้ามแบบเด็ดขาด
• ภาครัฐควรได้รับส่วนแบ่งรายได้และมีเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยง

การเปลี่ยนแปลงทัศนคตินี้ ทำให้แนวคิดคาสิโนถูกกฎหมายได้รับการพูดคุยในเชิงการออกแบบนโยบายมากกว่าการถกเถียงในเชิงถูกผิดเพียงอย่างเดียว

4. การเติบโตของการพนันออนไลน์

การพนันออนไลน์เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ประเด็นนี้ร้อนแรงขึ้น เพราะแม้ไทยยังไม่เปิดคาสิโนจริง แต่คนจำนวนมากสามารถเข้าถึงแพลตฟอร์มต่างประเทศผ่านอินเทอร์เน็ตได้ง่าย การปล่อยให้กิจกรรมเกิดขึ้นโดยไร้กรอบกำกับ ทำให้ภาครัฐสูญเสียทั้งรายได้และความสามารถในการคุ้มครองผู้บริโภค

คำถามที่จึงกลับมาคือ ถ้าไม่สามารถหยุดยั้งได้ทั้งหมด การทำให้บางส่วนถูกกฎหมายและควบคุมได้จะเป็นทางเลือกที่ดีกว่าสำหรับสังคมโดยรวมหรือไม่

บทเรียนจากต่างประเทศที่มักถูกยกมาอ้างอิง

เมื่อไทยพูดถึงการทำคาสิโนให้ถูกกฎหมาย มักมีการอ้างถึงตัวอย่างจากประเทศที่ประสบความสำเร็จในการใช้คาสิโนเป็นเครื่องมือพัฒนาเศรษฐกิจ เช่น

• โมเดลคาสิโนรีสอร์ตที่เน้นคุณภาพและการควบคุมที่เข้มงวด
• การใช้รายได้ภาษีจากคาสิโนไปพัฒนาการศึกษาและสาธารณสุข
• การบูรณาการคาสิโนเข้ากับการพัฒนาพื้นที่ท่องเที่ยวและเขตเศรษฐกิจพิเศษ

แม้แต่ละประเทศจะมีบริบทและวัฒนธรรมต่างกัน แต่บทเรียนเหล่านี้ช่วยให้ไทยมองเห็นว่าคาสิโนไม่จำเป็นต้องเท่ากับภาพลบเสมอไปหากถูกออกแบบให้เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ชาติด้านเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวอย่างมีกติกา

ถ้าคาสิโนถูกกฎหมาย ไทยจะได้ประโยชน์อะไรบ้าง?

เมื่อรวมทุกปัจจัยเข้าด้วยกัน จะเห็นได้ว่าการทำให้คาสิโนถูกกฎหมาย (ภายใต้กรอบที่รัดกุม) อาจนำมาซึ่งประโยชน์ที่จับต้องได้หลายด้าน ได้แก่

• รายได้ภาษีเพิ่มขึ้นเพื่อนำไปลงทุนด้านสังคมและโครงสร้างพื้นฐาน
• การกระตุ้นการท่องเที่ยวและการใช้จ่ายต่อหัวของนักท่องเที่ยวที่สูงขึ้น
• การสร้างงานจำนวนมากทั้งโดยตรงและทางอ้อมในหลายภาคส่วน
• การจัดระเบียบตลาดสีเทาดึงกิจกรรมที่เคยอยู่นอกระบบเข้ามาอยู่ภายใต้การกำกับ
• การพัฒนาเมืองและภูมิภาคโดยเฉพาะหากผูกเข้ากับแผนพัฒนาเมืองใหม่หรือเขตเศรษฐกิจพิเศษ
• โอกาสยกระดับมาตรฐานบริการและบุคลากรในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและบริการของไทย

ทั้งหมดนี้คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ประเด็นคาสิโนถูกกฎหมายไม่เคยหายไปจากเวทีสาธารณะและกลับมาถกเถียงใหม่ทุกครั้งที่ประเทศมองหาทางเลือกในการยกระดับศักยภาพทางเศรษฐกิจ

มองไปข้างหน้า: เงื่อนไขสำคัญหากไทยจะเดินหน้ากฎหมายคาสิโน

หากวันหนึ่งประเทศไทยตัดสินใจเดินหน้ากับคาสิโนถูกกฎหมายอย่างจริงจัง สิ่งที่จะกำหนดว่าโครงการจะประสบความสำเร็จและสร้างประโยชน์ต่อส่วนรวมได้มากน้อยเพียงใด ไม่ใช่เพียงคำว่า "เปิด" หรือ "ไม่เปิด" แต่คือรายละเอียดของ“กติกาและการออกแบบนโยบาย”เช่น

• รูปแบบของคาสิโนรีสอร์ตครบวงจรที่จะเน้นการท่องเที่ยวคุณภาพมากกว่าการพนันเพียงอย่างเดียว
• มาตรการคัดกรองและคุ้มครองผู้เล่นที่ชัดเจนและเข้มแข็ง
• โครงสร้างภาษีและค่าธรรมเนียมที่เป็นธรรม โปร่งใส และเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ
• ระบบตรวจสอบ ป้องกันทุจริต และฟอกเงินที่มีประสิทธิภาพ
• กลไกนำรายได้จากคาสิโนกลับไปพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและสวัสดิการประชาชน

เมื่อมองในภาพรวม จะเห็นได้ว่า“ทำไมประเทศไทยถึงถกเถียงเรื่องการทำให้คาสิโนถูกกฎหมายอยู่เสมอ”คำตอบไม่ได้มีเพียงมิติด้านศีลธรรมหรือค่านิยม แต่เกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้งกับคำถามใหญ่ของประเทศว่า

เราจะสร้างรายได้ใหม่ ๆ จัดระเบียบเศรษฐกิจนอกระบบ และพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวและบริการของประเทศ ให้เติบโตอย่างยั่งยืนได้อย่างไร

ในขณะที่คำตอบสุดท้ายอาจยังไม่ได้ข้อยุติ การถกเถียงที่ต่อเนื่องและตั้งอยู่บนข้อมูล ข้อเท็จจริง และมุมมองที่หลากหลาย จะช่วยให้ไทยมีโอกาสออกแบบอนาคตของคาสิโนและอุตสาหกรรมบันเทิงในแบบที่สร้างประโยชน์สูงสุดต่อเศรษฐกิจและสังคมในระยะยาว